h Dolar 8,2364 %-0.43
h Euro 10,0327 %-0.43
h BIST100 1.441,33 %0.95
h Bitcoin 471854 %-3.53309
a İkindi Vakti 16:59
İstanbul 18°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a
X

Domuzdan üretilen jelatin caiz midir? 2021

Domuzdan üretilen jelatin caiz midir? 2021

Domuzdan üretilen jelatin caiz midir? 2021 2021

Domuzdan üretilen jelatin caiz midir? 2021

Domuzdan üretilen jelatin caiz midir?

Jelatin; sığır, domuz, balık ve kümes hayvanları benzer biçimde omurgalıların kollajeninden elde edilmiş bir protein türüdür. Jelatin üretiminde başlıca hammadde olarak domuzun kemik ve ten altı tabakası ile sığırın kemik ve derileri kullanılmaktadır. İnsan sağlığına menfi tesiri olmadığı göz önüne alınarak helallik açısından jelatine yaklaşıldığında esas devinim noktası, menşeinin helal olmasıdır. Bunun yanında üretim aşamasında, jelatine kaynak teşkil eden hammaddenin yapısal özelliklerini yitirip yitirmemesinin, ürünün helalliğine tesir edip etmeyeceği de tartışılmıştır.
Ilk olarak menşei itibariyle helal olan doğrusu yenilebilir ve İslami usullere gore tezkiye edilmiş (kesilmiş) hayvanların derilerden ve kemiklerden elde edilmiş jelatinin tüketilmesinin helalliği noktasında herhangi bir münakaşa söz mevzusu değildir.

Jelatinin dini hükmü mevzusundaki temel devinim noktası ise, haram bir menşeden elde edilmiş olması halinde, imalat aşamasında tam anlamıyla bir dönüşüm/değişiklik geçirip geçirmediği hususudur. Bu husus fıkıh literatüründe “istihâle” terimi çerçevesinde ele alınmaktadır. İstihâle dinen necis sayılan bir maddenin yapı değişimine uğrayarak temiz bir maddeye dönüşümünü ifade etmektedir. Fıkıh kaynaklarında istihâlenin dayandığı mantık, Allah Teâlâ’nın bir maddenin necis olmasını, haiz olduğu yapısal duruma bağladığı düşüncesiyle açıklanmaktadır. Bu düşünceye gore maddenin yapısında gerçekleşen dönüşüm, ister istemez necaset niteliğinin de değişmesini gerektirmektedir. İstihâlenin necis bir maddeyi temiz hale getirebileceği hususunu bazı fakihler onaylamasa da, aralarında Hanefilerin de yer almış olduğu birçok âlim, istihâlenin bu şekilde bir işlevi bulunduğunu kabul etmektedir.

Meseleye haram menşeden elde edilmiş jelatinin hükmü açısından yaklaşıldığında, üretim aşamasında bir istihâle gerçekleşip gerçekleşmediği hususu ehemmiyet taşımaktadır. Bu mevzuda değişik yaklaşımların olduğu görülmektedir. Jelatinin üretiminde kimyasal reaksiyonlar sonucunda istihale bulunduğunu söyleyen uzmanlar olduğu benzer biçimde, yaptıkları deneylerle jelatinin istihaleye uğramayan katkı maddelerinden biri olduğu sonucuna ulaşan uzmanlar da bulunmaktadır (bk. I. Ulusal Helal ve Sağlıklı Besin Kongresi, Ankara, 2011; el-Beyânü’l-Hitâmî ve’t-Tavsiyât li’n-Nedveti’l-İlmiyye: el-İstihâle ve’l-İstihlâk ve Müsteceddâtühümâ fi’l-Ğızâ ve’d-Devâ (9-10 Şubat 2015, Cidde, s. 2-11; “İstihâle”, DİA, EK 1, 674-676).

Bu bağlamda jelatin üstünde araştırma meydana getiren birçok uzman, her ne kadar üretim aşamasında bazı amino asit ve karbonhidrat yapılarını kaybetse de kollajenin amino asit dizesini büyük oranda koruduğu, değişimin alfa sarmal yapısındaki hidrojen bağının değişiminden ibaret kalmış olduğu, dolayısıyla kollajenin jelatine dönüşümünde gerçek anlamda bir kimyasal dönüşüm değil, bazı fizyolojik ve kimyasal özelliklerde farklılaşma meydana geldiği sonucuna ulaşmışlardır (I. Ulusal Helal ve Sağlıklı Besin Kongresi, Ankara, 2011, s. 86-93; 109; Ahmad Sakr, Jelatin, İstanbul 2008, s. 47; Harun Şimşek, A’dan Z’ye Hayvansal Kaynaklı Besin Katkı Maddeleri, Almanya 2012, s. 72-73).

Fıkıh kaynakların çizdiği çerçeveye gore istihâle, necis yada kullanılması haram olan bir maddenin hakikatinin değişip ilgili maddenin ad, özellikler ve nitelikler itibariyle değişik bir maddeye dönüşmesidir. Bu açıdan bakıldığında klasik kaynaklarda “nitelik değişimi” bağlamında verilen örnekler, her kimyasal reaksiyonun geçerli bir istihâle olmadığını ortaya koymaktadır. Zira söz mevzusu maddede bazı değişimler olsa da bu her vakit tam bir kimyasal değişiklik olmamaktadır. Oysa istihaleden bahsedebilmek için maddenin tam bir kimyasal değişime uğraması gerekmektedir.

Şu halde yukarıdaki uzman görüşlerine de dayanarak, jelatinin geçirdiği işlemin bir istihaleden/dönüşümden ziyade bir ayrıştırma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Buna gore, kollajenin deposu olan hayvan helal değilse, ondan üretilen jelatin de helal olmamaktadır. Menşeinin helalliği bilinmeyen jelatinlerin Müslümanların tüketeceği gıdaların üretiminde kullanılması ve içinde domuz kaynaklı jelatin olduğu kati olarak malum gıdaların tüketimi caiz değildir.

Kaynak: Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı

0 0 0 0 0 0
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

Bazı yiyeceklerde renklendirici olarak kullanılan Karmin (al boya) helal midir, içinde bu tür renklendirici olan yiyecekleri tüketmek caiz midir? 2021

HIZLI YORUM YAP

0 0 0 0 0 0

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.