h Dolar 8,3213 %-0.34
h Euro 9,9116 %-0.34
h BIST100 1.403,68 %0.29
h Bitcoin 322046 %-2.82776
a İkindi Vakti 17:09
İstanbul 33°
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkâri
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • istanbul
  • izmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
a
X

Oruca ne vakit ve nasıl ne şekilde niyet edilir? 2021

Oruca ne vakit ve nasıl ne şekilde niyet edilir?

Oruca ne zaman ve nasıl niyet edilir?

Oruca ne vakit niyet edilir? Oruca nasıl ne şekilde niyet edilir? Oruca niyet etmenin hükmü nedir?

Oruca nasıl ne şekilde niyet edilir?

Niyet etmek orucun şartlarındandır.

Niyetsiz oruç sahih değildir. Kalben niyet etmek kafi ise de niyeti lisan ile ifade etmek menduptur. Oruç için sahura kalkılması da niyet sayılır.

Ramazan orucu, belli günlerde tutulmak suretiyle adanan oruçlar ile nafile oruçlar için niyet etme vakti, güneşin batması ile ertesi gün tepe noktasına gelmesi öncesine kadarki süredir Ancak imsaktan sonrasında yapılacak niyetin geçerli olması için bu vakitten başlayarak bir şey yenilip içilmemiş, oruca aykırı bir iş yapılmamış olması gerekir. Aksi takdirde gündüz niyet caiz olmaz (Kâsânî, Bedâî’, II, 85).

Bu oruçlar için, “yarınki orucu tutmaya” şeklinde mutlak niyet yeterlidir. Bununla beraber geceden niyet edilmesi ve “yarınki Ramazan orucuna” şeklinde orucun belirlenmesi daha faziletlidir.

Ramazanın her günü için ayrı niyet edilmesi gerekir (Mevsılî, el-İhtiyâr, I, 397, 400).

Kaza, keffaret ve bir zamana bağlı olmaksızın adanan oruçlar için gün batımından başlayarak en geç imsak vaktine kadar niyet edilmiş olmalıdır. Bu tür oruçlara niyet edilirken, “falanca kaza, keffaret yada adak orucuna” şeklinde belirtilmesi gerekir.

Şafiî mezhebine nazaran ise nafile dışındaki bütün oruçlara geceden niyet edilmelidir. İmsak vaktine kadar niyet edilmemişse o günün orucu geçerli olmaz. Nafile oruçlara ise güneş tepe noktasına gelmeden öncesine kadar niyet edilebilir (Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 331-332).

Diğer ibadetlerde olduğu şeklinde oruç ibadetinde de niyet şarttır.

Şâfiîler ve bazı Mâlikîler niyeti rükün saymışlardır. Her ikisine nazaran de, niyet edilmediği takdirde sabahtan akşama kadar aç durmak oruç yerine geçmez. Bu bakımdan, ister farz yada vâcip, isterse nâfile olsun her tür oruçta niyet şarttır. Herhangi bir oruca kalben niyet etmek, hangi orucu tutacağını kalbinden geçirmek yeterlidir.

Bu niyetin lisan ile ifade edilmesi, onun teyit edilmesi ve perçinlenmesi anlamına geldiğinden mendup sayılmıştır.

Oruca niyetin vakti

Her türlü oruç için mümkün oldukça, sabah vakti girmeden evvel yada geceden niyet etmek en faziletli olanıdır. Zira bu suretle hem mezheplerin bu konudaki ihtilâflarının haricinde kalınmış, hem de niyet ibadetin başlama vaktiyle aynı zamana getirilmiş olur.

Nitekim niyetin hangi vakitte yapılacağı mevzusu mezhepler içinde ihtilâflı olduğu şeklinde, niyetin vakti açısından oruç türleri içinde da ayrım gözetilmektedir.

1. Hanefîler’e nazaran ramazan orucu, nâfile oruçlar ve vakti belirtilmiş adak (nezr-i belirli) oruçlarının niyet etme vakti gün batımından başlayıp ertesi günün kuşluk vaktine hatta öğle namazı vaktinin girmesinden azca önceki vakte kadar devam eder. Öğle vakti girdikten sonrasında artık hiçbir oruca niyet edilemez.

Zevalden evvel nâfile oruca niyet etmenin câizliğini gösteren hadisler bulunmaktadır. Bunlardan birinde, Peygamberimiz’in bigün Âişe vâlidemize öğle yemeği hazırlayıp hazırlamadığını sordurulmuş olduğu, Hz. Âişe’nin yiyecek bir şey olmadığını söylemesi üstüne Peygamberimiz’in o gün oruç tuttuğu rivayet edilir.

Mâlikîler’e nazaran niyetin geçerli olması için güneşin batmasından başlayarak gecenin nihayet kısmına kadar yada fecrin doğması ile beraber yapılması gerekir. Zira sabahleyin, şu demek oluyor ki oruç ibadetinin başlama zamanında niyet edilmeyince o günün oruçlu geçirilmeyeceği belirli hale gelmiş olur.

Şâfiîler’e nazaran ise ramazan orucu, kazâ orucu ve adak orucuna geceden niyetlenmek şarttır. Fakat nâfile oruca zevalden önceye kadar niyetlenmek câizdir.

2. Zimmette sübût bulmuş oruçlara ise en geç imsak vaktine kadar niyet edilmiş olması ve orucun belirlenmesi gerekir.

Orucun zimmette sübût bulması, oruç borcunun kaçınılmaz bir halde kesinleşmiş, durağan(durgun) hale gelmiş olması anlamına gelir. Meselâ başlanmış lakin bir sebeple tamamlanamamış nâfile orucun kazâsı zimmette durağan(durgun) olmuş, borçluğu kesinleşmiştir. Ramazan orucunun kazâsı da böyledir. Fakat ramazan orucunun kendisi hemen hemen zimmette durağan(durgun) borç sayılmaz; şu sebeple meselâ, ilgili kişinin ertesi gün yaşayıp yaşamayacağı belli değildir. Kişi ertesi günün herhangi bir zamanında ölecek olsa, o günkü oruç zimmetine borç yazılmaz. Ancak daha önceki günlerde kazâya kalan ramazan orucu zimmetinde mevcuttur. Kefâret oruçları ile mutlak adak oruçları da zimmette sübût bulmuş borç kapsamına girmektedir. Bu tür oruçlara geceden yada en geç ikinci fecrin başlangıcında niyet etmek gerektiği şeklinde niyet ederken tutulan orucun mutlak nezir mi, bir orucun kazâsı mı bulunduğunu da belirtmek gerekir. Zimmette durağan(durgun) olması kesinleşmiş oruçların ifa zamanı için dinde belirlenmiş belirli bir vakit olmadığı için, yükümlü bu oruçları kendi belirleyeceği bir zamanda tutabilir. Öyleki olunca da, hangi orucu tutacağını belirlemesi şarttır. Eğer bir kazâ orucuna ikinci fecrin doğmasından sonrasında niyet edilse, bununla kazâ geçerli olmayacağı için, oruç nâfileye dönüşür.

Niyetin şekli

Ramazan, belirli adak yada herhangi bir nâfile oruç için mutlak niyet yeterlidir. Meselâ; “yarın oruç tutmaya” yada “yarınki günün orucunu tutmaya” niyet edilse, ertesi gün ramazan ise, bu niyet ramazan orucuna niyet yerine geçer; ertesi gün, daha evvel oruç tutmak için vaktini belirleme etmiş olduğu gün ise bu kez adak orucuna niyet etmiş olur. Hatta ramazan günleri ramazan orucu için ve oruç tutulması adanan gün, adak orucu için belirli hale geldiği için, şahıs bugünlerin öncesinde niyet ederken “Yarın nâfile oruç tutmaya niyet ettim” dese bile, tutacağı oruç nâfile oruç değil, vakti belirli olan oruç yerine geçer. Zira orucun ifa edilmesi için belirlenen zaman içinde tekrar aynı cinsten ikinci bir yakarma yapılamayacağından, şu demek oluyor ki oruç dar zamanlı bir vâcip olup zaman de bunun miyarı olduğundan, niyet aslolan yapılması ihtiyaç duyulan ibadete râci olur. Bununla beraber bunlar için geceleyin niyet edilmesi ve ne orucu bulunduğunun belirlemesi (belirleme) daha faziletlidir. Meselâ “Yarınki ramazan orucunu tutmaya niyet ettim” demekle belirleme yapılmış olunur.

Fakihlerin çoğunluğuna nazaran ramazanın her günü için ayrı ayrı niyet edilmesi şarttır. Zira her bir günün orucu kendi başına bir yakarma olup, diğeri günlerde tutulan yada tutulacak olan oruçla ilişkisi yoktur; dolayısıyla bir günün orucu bozulmuş olduğu vakit yalnız o günün orucu bozulmuş olur, diğeri günlerin orucu bundan etkilenmez.

Mâlikîler’e nazaran ise, fasıla vermeksizin peş peşe tutulması ihtiyaç duyulan oruçlarda en başta yapılacak tek niyet yeterlidir. Zıhâr, katl kefâreti ve ramazan orucunun kefâretinde olduğu şeklinde ramazan orucunda da tek niyet yeterlidir. Ancak bu oruçlara seyahat, hastalık, hayız ve nifas şeklinde mecburi sebeplerle fasıla verilecek olursa, engel kalktıktan sonrasında tekrardan niyet gereklidir. Tek bir niyetin kafi olduğu oruçlarda her gece niyetlenmek ise menduptur. Mâlikîler’in bu konudaki öne sürülen nedeni ilgili âyette geçen “Sizden her kim ramazan ayına yetişirse onu oruçlu geçirsin” ifadesidir. Ay, tek bir zamana verilen isimdir, dolayısıyla ay süresince oruç tutmak tüm bir yakarma hükmünde olup namaz ve hacca benzer, tek bir niyet ile verme edilebilir.

Niyetle ilgili bazı ayrıntılar

Oruca niyetin vaktiyle ve şekliyle ilgili detay sayılabilecek bazı bilgiler de bu ibadetin geçerliliğini yakından ilgilendirir. Bunlar şu şekilde sıralanabilir:

1. İçinde bulunulan gün, güneş batmadan evvel ertesi günün orucuna niyet edilemez.

2. Güneş battıktan sonrasında herhangi bir oruca niyet edilmesi halinde, ikinci fecre kadar yeme, içme ve cinsel ilişkide bulunmak niyete ve oruca ziyan vermez. Zira bu niyet ikinci fecirden başlayarak başlamış olacak olan oruç ibadeti için yapılmıştır. Nitekim bu şekilde niyet eden kimse, herhangi bir sebeple, ikinci fecrin doğmasına kadar, bu niyetini sona alabilir.

3. Oruç tutup tutmayacağında tereddüt olması durumunda yada niyetin bir şarta bağlanması durumunda niyet gerçekleşmiş olmaz. Niyet, kati azim ve karar anlamına gelir.

4. Ramazanda, ramazan orucundan başka oruç tutulamayacağı için, hangi oruca niyet edilirse edilsin ramazan orucu yerine geçer. Fakat, daha evvel oruç tutmayı adamış olduğu belirli günde, başka vâcip bir oruca (meselâ; kefâret orucuna yada bir ramazan orucunun kazâsına) niyet ederek oruç tutacak olsa, ağırlık kazanan görüşe nazaran bu oruç, niyetlendiği vâcip oruç yerine geçer, belirli adak orucunu kazâ etmesi gerekir.

5. Hem kefârete hem de nâfileye niyet edilerek tutulan oruç, kefâret orucu yerine geçer; lakin hem kazâya hem de yemin kefâretine niyet edilerek tutulan oruç, her ikisi de vâciplik açısından eşdeğer olduğundan, hiçbirinin yerine geçmez, nâfile olur.

Sahura kalkıp yeme ve içme de niyet yerine geçer.

6. Tutulamamış ramazan oruçlarını kazâ ederken, bir belirleme yapmaksızın, “kazâsı ihtiyaç duyulan oruca” diye niyet edebileceği şeklinde, belirleme yaparak da niyet edebilir. Üstünde fazla sayıda kazâ borcu var ise “kazâsı lüzumlu ilk oruca” diyerek niyet edilebilir.

Kaynak: Diyanet İslam İlmihali

Misal niyet:

“Niyet ettim Allah rızası için Ramazan orucunu tutmaya”

Kaynak: Diyanet Haber

Haber Kaynağı – Diyanethaber

0 0 0 0 0 0
YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

Miraç Gecesi ne vakit? (2021) 2021

HIZLI YORUM YAP

0 0 0 0 0 0

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.