Öğretmenlerin İzin Hakları 2026: Mazeret, Doğum, Hastalık, Refakat ve Aylıksız İzin (657 DMK)
İzin dilekçesi yazmadan önce iki soruyu cevaplamak gerekir: Hangi izin türü bana uygun, ve bu izin maaşımı, ek dersimi ya da hizmet sürelerimi nasıl etkiler? Aşağıda 657 sayılı Kanunun izin hükümlerini madde madde, öğretmen açısından sonuçlarıyla özetledik. Bu yazı kadrolu (4/A) öğretmenleri esas alıyor. Sözleşmeli öğretmenlerin izinleri, Millî Eğitim Bakanlığı Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik ve sözleşmeli personel mevzuatıyla düzenlenir.
Yıllık İzin: Öğretmenler Neden Ayrıca Almaz? (Madde 102-103)
Devlet memurlarının yıllık izni, hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dâhil) olanlar için 20 gün, 10 yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hâllerde yol için en çok ikişer gün eklenebilir (madde 102). Ancak madde 103’ün ikinci fıkrası öğretmenler için özel bir kural koyuyor:
Bu yüzden öğretmenin yıl içinde kullanabileceği izinler mazeret, hastalık, refakat ve aylıksız izinlerdir. Memurlar için geçerli olan “önceki yılların kullanılmayan izni düşer” kuralı da yıllık izne ilişkindir ve öğretmenler bakımından pratik bir sonuç doğurmaz.
Mazeret İzinleri (Madde 104)
| İzin | Süre | Not |
|---|---|---|
| Analık izni (104/A) | Doğumdan önce 8, sonra 16 hafta (toplam 24) | Çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir |
| Evlat edinme (104/A) | 8 hafta | Üç yaşını doldurmamış çocuk; teslim tarihinden itibaren |
| Koruyucu aile (104/A, yeni) | 10 gün | Çocuğun teslim edildiği tarihten sonra, isteğe bağlı |
| Babalık izni (104/B) | 10 gün | Eşin doğum yapması hâlinde, isteğe bağlı |
| Evlenme ve ölüm izni (104/B) | 7 gün | Kendisinin veya çocuğunun evlenmesi; eşin veya çocuğun, kendisinin ya da eşinin anne, baba veya kardeşinin ölümü |
| Genel mazeret izni (104/C) | Yılda 10 gün | Öğretmenlere ikinci 10 gün verilmez |
| Süt izni (104/D) | İlk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat | Analık izninin bitiminden itibaren; saatleri anne seçer |
| Engelli/süreğen hastalığı olan çocuk (104/E) | Yılda 10 güne kadar | En az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuk; hastalık raporuyla, ana veya babadan biri kullanır |
| Yarım gün çalışma (104/F) | 1. doğumda 2, 2. doğumda 4, sonrakilerde 6 ay | Çoğul doğumda +1 ay; çocuk engelliyse 12 ay; bu sürede ayrıca süt izni verilmez |
- Doğuma kadar çalışmak: Doğumdan 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen öğretmen, isteğe bağlı olarak doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir. Çalıştığı süre doğum sonrası izne eklenir. Bu süre 7578 sayılı Kanundan önce 3 haftaydı.
- Erken doğum: Kullanılamayan doğum öncesi izin, doğum sonrası izne eklenir. Annenin doğumda veya analık izni sırasında vefatı hâlinde memur babaya, anne için öngörülen süre kadar izin verilir.
- Genel mazeret izni (104/C): İlde vali, ilçede kaymakam tarafından, birim amirinin muvafakatiyle verilir. Memurlara zaruret hâlinde ikinci 10 gün verilebilir ve yıllık izinden düşülür; ancak bu imkân öğretmenler için açıkça hariç tutulmuştur.
- Malî haklar (104/G): Yıllık izin ve mazeret izinlerinde, fiilî çalışmaya bağlı ödemeler hariç malî ve sosyal haklara dokunulmaz. Yani maaş ödenir; ek ders gibi fiilen çalışmaya bağlı ödemeler ödenmez.
7578 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi, eski sürelerle izni bitmiş ancak 1 Nisan 2026 itibarıyla doğumun üzerinden 24 hafta geçmemiş personele 8 hafta ilave izin hakkı tanımıştı. Bu hak için başvuru süresi, Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Mayıs 2026’dan itibaren 10 iş günüydü ve sona erdi.
Hastalık ve Refakat İzni (Madde 105)
- Hastalık izni: Raporda gösterilecek lüzum üzerine, aylık ve özlük hakları korunarak verilir. Kanser, verem, akıl hastalığı gibi uzun tedavi gerektiren hastalıklarda 18 aya, diğer hastalıklarda 12 aya kadar verilir. Hastanede yatarak geçen tedavi süreleri bu hesaba dâhildir.
- Uzatma ve emeklilik: Azami süre sonunda hastalık devam ediyorsa izin, resmî sağlık kurulu raporuyla aynı süre kadar uzatılır. Bu sürenin sonunda da iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır. Azami süre kadar izin kullanan öğretmen, göreve başlamak için iyileştiğine dair rapor vermek zorundadır.
- Görev kazası: Görevi sırasında veya görevinden dolayı kazaya ya da saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına yakalanan memur, iyileşinceye kadar izinli sayılır.
- Refakat izni: Bakmakla yükümlü olunan ya da refakat edilmezse hayatı tehlikeye girecek anne, baba, eş, çocuk veya kardeşin ağır kaza geçirmesi ya da uzun süren tedavisi hâlinde, sağlık kurulu raporuyla 3 aya kadar aylıklı izin verilir. Gerekirse süre bir katına kadar uzatılır.
Aylıksız İzin (Madde 108)
| Durum | Azami süre | Fıkra |
|---|---|---|
| Hastalık veya refakat izni bittikten sonra, sağlık kurulu raporuyla | 18 ay | 108/A |
| Doğum yapan memur (analık izni veya yarım gün çalışma bittikten sonra) ve eşi doğum yapan memur (doğum tarihinden itibaren) | 24 ay | 108/B |
| Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme | 24 ay (iki eş memursa iki bölüm hâlinde paylaşılabilir) | 108/C |
| Eşin yurt dışı görevi, bursu veya öğrenimi | Görev ya da öğrenim süresince | 108/D |
| Eşin uluslararası kuruluşta veya kamu sermayeli kuruluşun yurt dışı biriminde çalışması | Her yıl belgelendirmek şartıyla en fazla 10 yıl | 108/D |
| Gerekçe gerekmeyen aylıksız izin (5 hizmet yılını tamamlamış olmak şartıyla) | Memuriyet boyunca toplam 1 yıl, en fazla 2 defada | 108/E |
| Muvazzaf askerlik | Askerlik süresince, görev yeri saklı | 108/G |
Öğretmenlere özgü bir aylıksız izin daha var. Mazerete bağlı iller arası yer değiştirme isteği hizmet puanı ya da norm yetersizliği nedeniyle karşılanamayan öğretmen, sunulan tüm tercihleri kullanmışsa, 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanununun 18. maddesine göre 3 yıla kadar aylıksız izinli sayılmayı isteyebilir. Bu kural, öğretmen atama ve yer değiştirme yönetmeliğinin 37. maddesinde ayrıntılandırılmıştır.
İzinlerin Ek Ders, Hizmet Puanı ve Zorunlu Çalışmaya Etkisi
| Konu | Kural | Kaynak |
|---|---|---|
| Ek ders | Fiilen yapılmayan ders ödenmez. Yöneticilik ve rehberlik gibi “yapılmış sayılan” ek dersler de yarım günlük izinler hariç izinli ve raporlu sürelerde ödenmez. | Ek Ders Kararı md. 25 |
| Hizmet puanı | Askerlik ve sendika yöneticiliği dışındaki aylıksız izin sürelerine hizmet puanı verilmez. | Atama Yönetmeliği md. 22/6 |
| Zorunlu çalışma | Madde 102, 103 ve 104 izinlerinin tamamı ile madde 105 kapsamındaki hastalık ve refakat izinlerinin toplam 6 ayı geçmeyen kısmı zorunlu çalışmadan sayılır. | Atama Yönetmeliği md. 27/1-ç |
| Aynı okulda 12 yıl | Yıllık izin, hastalık izni, vekâlet ve geçici görev süreleri 12 yıllık süreye dâhildir. | Atama Yönetmeliği md. 28/6 |
| Zorunlu çalışma ertelemesi | Başvuruların son günü itibarıyla kendisi veya eşi aylıksız izinli olan öğretmenin yükümlülüğü bir defaya mahsus ertelenir. | Atama Yönetmeliği md. 26/1-ç |
| Gece nöbeti | Hamileliğin 24. haftasından itibaren (raporda belirtilirse daha önce) ve doğumdan sonra 2 yıl boyunca kadın memura gece nöbeti verilemez. | 657 DMK md. 101 |
Ek ders ayrıntıları için ek ders kararı madde madde yazımıza, güncel ek ders ücretleri için ek ders ücreti yazımıza bakabilirsiniz.
Öğretmen Gözüyle
Doğum sonrası iznin 16 haftaya çıkması, özellikle okul öncesi ve sınıf öğretmeni annelerin yıl ortasında sınıflarından ayrılma kaygısını hafifletiyor. Doğumdan sonraki yaklaşık dört ay artık aylıklı izin kapsamında. Buna karşılık öğretmenlerin yılda 10 günlük mazeret izni, diğer memurlardan farklı olarak uzatılamıyor. Bu yüzden ani bir aile durumunda planlamayı iyi yapmak gerekiyor: yaşadığınız durum evlenme, ölüm ya da babalık iznine giriyorsa genel mazeret izninizi kullanmayın; bu izinler ayrı haklardır. Refakat ve hastalık izinlerinde sağlık kurulu raporunun türü önemli. Refakat izni için Kanun açıkça sağlık kurulu raporu istiyor; yanlış türde rapor, başvurunun geri dönmesine yol açabilir. Aylıksız izne ayrılacaksanız dönüş tarihinizi takvime işleyin; 10 günlük dönüş süresinin kaçırılması, memuriyetten çekilmiş sayılmak gibi geri dönüşü zor bir sonuç doğurabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Öğretmenler yıllık izin kullanabilir mi?
Öğretmenin yıllık mazeret izni kaç gün?
2026’da doğum izni kaç hafta?
Öğretmen babalık izni kaç gün?
Raporlu olduğum günlerde maaşım kesilir mi?
Resmî Kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (güncel metin, md. 101-108), 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 01.05.2026, sayı 33240), Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, MEB Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar.
İlgili rehberler: Öğretmen atama ve yer değiştirme yönetmeliği, Ek ders kararı madde madde, Öğretmen yer değiştirme rehberi, Kariyer basamakları.
Son güncelleme: 20 Ekim 2026. Bu rehber, MEB Haber editörü tarafından yalnızca resmî kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır; “Öğretmen gözüyle” bölümü editörün yorumudur. Tarihler değişirse yazı güncellenecektir.
MEB Haber editörü
